Sign in or 
| Version | User | Scope of changes |
|---|---|---|
| Apr 10 2009, 4:24 AM EDT (current) | Anonymous | 1 word added |
| Apr 9 2009, 10:47 AM EDT | Anonymous | 89 words added, 1 word deleted |
Changes
Key: Additions Deletions
Geachte commissie,
Bij dezen ontvangt u de doelstellingen plus programma plus begroting van ZXZW festival 2009, een community op het gebied van independent cultuur. Van 13 tot 20 september 2009 presenteert ZXZW 275 (inter)nationale kunstenaars, verspreid over meer dan 25 podia in de Tilburgse binnenstad. In totaal rekenen we op 37.000 bezoekers. Een uitgebreide omschrijving van het festival kunt u vinden in deze aanvraag en de bijlagen.
Naar onze mening zijn er tussen ZXZW en de aandachtsgebieden van VSBfonds een groot aantal verbindingen te leggen. Het festival stimuleert cutting edge ontmoetingen en verkenningen tussen zowel artiesten, publiek als partners. Door de omvang en diversiteit van het programma en door de diversificatie aan marketing vindt een versmelting van doelgroepen plaats. ZXZW koppelt kunstenaars aan het begin van hun beroepspraktijk met gevestigde artiesten. Het stimuleert samenwerking en toont dit aan een breed publiek. Daardoor schept het inzicht in de ontwikkelingen van independent cultuur. Dit wordt verder uitgewerkt in de bijlagen van deze aanvraag, bij het onderdeel 'Programma ZXZW festival 2009'. Naar onze mening tonen deze punten de meeste overeenkomsten met de thema's Ontmoeten en Inspireren van uw fonds. In deze aanvraag wordt aangegeven wat hierin het verschil is met voorgaande jaren.
Wij vragen u in het kader van het aandachtsgebied Kunst & Cultuur om een bijdrage van € 30.000,- voor de ontwikkeling van ZXZW 2009. Dit zou het festival een kwalitatieve stimulans gegeven. Mocht u vragen hebben, dan zullen we daar graag op ingaan. We hopen op een positieve ontvangst van dit voorstel.
Met vriendelijke groet,
Joost Heijthuijsen
______________________________________________________________________
Inleiding
ZXZW is een community op het gebied van independent culture. Het brengt kleinschalige cultuur op een grootschalige manier. Door het brengen van een grote hoeveelheid artiesten die normaal een klein publiek bereiken, wordt een groot publiek bereikt voor de gehele programmering van het festival. Voor dit zogenaamde Long Tail effect is het volume essentieel; het maakt dat verschillende (niche)doelgroepen in contact komen met elkaar, elkaar ontmoeten en denkbeelden en ervaringen uitwisselen. ZXZW brengt verschillende kunstdisciplines: beeldende kunst, muziek, dans en film. Hiermee trekt het bezoekers uit zowel hedendaagse dans als black metal, zowel uit de jazz als uit de beeldende kunst. Op welke manier bezoekers / doelgroepen en artiesten met elkaar in contact komen en elkaar ontmoeten, hoe zij ideeën uitwisselen, samenwerken en elkaar inspireren is te vinden bij 'Programma ZXZW festival 2009' in de bijlagen. Hieruit blijkt op welke manier de programmaonderdelen van ZXZW overeenkomen met de doelstellingen van VSBfonds.
Naast deze programmering is ZXZW ook digitaal actief. Niet alleen over zichzelf, maar ook over het umfeld. De blog Independent Culture trekt maandelijks 10.000 bezoekers, Generation Bass trekt er maandelijks 22.000 en www.kicksforfree.nl trekt 3.000 maandelijkse bezoekers. Met het Social Festival Model stelt ZXZW haar hele beleid ter beschikking aan gelijksoortige organisaties. Deze digitale gerichtheid zorgt voor participatie en inspiratie van bezoekers bij independent culture in de breedste zin van het woord.
Doel van ZXZW is de bevordering van Independent Culture, zowel door het festival als door de community. Deze bevordering vindt plaats door:
• Nieuw aanbod voor bestaand publiek
• Nieuw publiek voor bestaand aanbod
• De directe ontwikkeling van ZXZW in samenspraak met haar community
• Het ontwikkelen van culturele competenties van de bezoekers via een community
Op welke manier dit concreet gebeurt, is te vinden in de uitgebreide beschrijving van het festival in de bijlagen.
ZXZW is een snel groeiende organisatie. Uit de evaluatie van 2008 kwamen de volgende verbeterpunten naar voren: verdieping, verbinding en professionalisering. Deze drie punten zijn noodzakelijk voor de stabilisatie en ontwikkeling van het festival. De schaal van ZXZW is noodzakelijk voor de formule, maar brengt ook organisatorische knelpunten met zich mee. Vergeleken met 2008, richt ZXZW zich in 2009 op de volgende concrete doelstellingen (om deze aanvraag beknopt te houden zijn deze doelstellingen gedeeltelijk SMART uitgewerkt):
• Professionaliseren van de organisatie
• Artistieke verdieping
• Verbinding
• Stijging van de bezoekersaantallen
• Nauwer samenwerken met opleidingen
• Internationalisering van het festival
Professionalisering van de organisatie
• Op cruciale functies als marketing en financiën wil ZXZW werken met professionals. De organisatie streeft ernaar om in 2010 te werken volgens CAO Welzijn. In 2010 werkt ZXZW geheel volgens de Arbo-normen.
• In 2010 heeft ZXZW een goedkeurende accountantsverklaring, en de daarbij behorende functiescheidingen. Op dit moment werkt de organisatie met een samenstellingsverklaring van de boekhouder.
• De komende jaren bouwt ZXZW een reserve voor risico en vernieuwing op. ZXZW heeft een inventarisatie gemaakt van risico’s in de bedrijfsvoering, die samenhangen met het specifieke financieringssysteem. Enkele van deze risico's zijn het hoger uitvallen van salariskosten dan geraamd, kosten van aanpassingen in de organisatie, zoals verschuiving van activiteiten, kosten die voortvloeien uit nieuwe wet- en regelgeving voor het inzetten van arbeid (bijvoorbeeld nieuwe ARBO-normen). Het is wenselijk om de noodzakelijke reserve voor de organisatie van ZXZW planmatig op te bouwen. Dit betekent dat er een aantal jaren een percentage van 2 à 3 procent wordt toegevoegd aan de reserve.
• Een artistieke kwaliteitsimpuls. Die wordt gewaarborgd door een ruimer productie- en programmeringsbudget, een researchbudget, een fijnmaziger scoutingsapparaat dan voorheen en door het instellen van een artistiek redactiemodel.
Artistieke verdieping
Door de bovenstaande professionalisering, wil ZXZW inhoudelijk groeien. Ruimere productie- en programmeringsbudgetten en een fijnmaziger scoutingsapparaat waarborgen mede de kwaliteit van het festival. Dit zorgt voor meer evenwicht tussen de verscheidene kunstdisciplines en de bijbehorende doelgroepen. Disciplines als beeldende kunst en hedendaagse dans zijn immers relatief duurder dan popmuziek.
Door de veelheid van het programma was het overzicht voor de bezoeker in voorgaande jaren soms ver te zoeken. In 2009 wordt dit opgevangen door twaalf thema's centraal te stellen. Deze thema's zijn te vinden in de bijlagen van deze aanvraag, evenals de algemene artistieke criteria voor de programmering. Met deze thema's communiceert ZXZW helderder naar verschillende doelgroepen. Doordat deze thema's vaak dwars door genres en disciplines lopen, brengen ze ook een vermenging van de bijbehorende publieksgroepen met zich mee.
Verbinding
ZXZW is een community en betrekt hiermee verschillende (niche)doelgroepen. Het koppelt ze aan het festival en aan elkaar. Deze aanvraag is tot stand gekomen via ons open source businessmodel; het Social Festival Model. De community geeft input, zodat ons beleid telkens wordt aangescherpt door een frisse outsiders view. Al deze plannen en teksten zijn gelicenseerd onder Creative Commons. Hiermee geven wij iets terug aan de ontwikkeling aan de scene waar deze input vandaan komt. De ontwikkeling rondom het festival is tevens te vinden op het Social Festival Model: zxzw.wetpaint.com. Ook betrekt ZXZW onder andere mediapartners, culturele podia, opleidingen en vrijwilligers bij het festival. Investeren in de uitbreiding van de community van ZXZW betekent:
• Een groter en breder publiek kennis laten maken met (ontwikkelingen binnen) independent culture, zowel via programmering als marketing.
• Investeren in technische innovatie en de toepassing van sociale media als Twitter, Facebook, Last.fm. In de bijlagen is een uitgebreidere omschrijving te vinden van deze marketingdoelstelling. Deze aanpak heeft niet alleen betrekking op het ZXZW festival, maar ook op het Social Festival Model. Doelstelling hiervan is om het innovatieve karakter van ZXZW verder te ontwikkelen, om hiermee een meer leidende rol aan te nemen in nieuwe digitale marketingmethodes en -middelen voor festivals.
• Nauwe aansluiting bij gatekeepers naar een soortgelijk (internationaal) publiek. Dit betekent dat ZXZW investeert in specifieke marketing binnen verschillende niches, door persoonlijke communicatie met mensen die midden in deze nichedoelgroepen staan (denk aan personen met vooraanstaande blogs). Hierdoor wordt buzz gecreëerd binnen deze doelgroepen.
• Het aantrekken van een nieuwe doelgroep, namelijk een dancepubliek met behulp van het programma 'Generation Bass' (zie de bijlagen voor een uitgebreide beschrijving van het programma).
• Een stijging van het aantal vrijwilligers van 63 in 2008 naar 120 in 2009, door het aanstellen van een vrijwilligerscoördinator. Vrijwilligers zorgen voor positief draagvlak voor het festival.
De stabilisatie, professionalisering en artistieke verdieping van ZXZW hebben een positieve weerslag op de bezoekersaantallen. Hiermee wordt tevens het procesmatige kenmerk van dit geheel van doelstellingen duidelijk: met een stabiele organisatorische basis kan ZXZW professionaliseren en groeien naar een inhoudelijke, kwalitatieve en internationale positionering. Bij deze ambitie hoort ook het opzetten van een professionele publiciteits- en marketingafdeling en een stijging van het publiciteit- en marketingbudget. Enkel op deze manier kan het bezoekersaantal worden uitgebreid.
Nauwer samenwerken met opleidingen
Tijdens de festivalperiode doet ZXZW een beroep op stagemanagers, geluidstechnici en een veelheid aan vrijwilligers. Daarnaast heeft ZXZW sinds 2009 stagecontracten met opleidingen op verschillende niveaus zoals Herman Brood Academie (MBO), Fontys International Event, Music & Entertainment Studies (HBO) Fontys Kunsten (HBO) Avans Kunstopleidingen (HBO) en NHTV (HBO). Het geeft hier gastles, betrekt stagiaires etc.
Een uitbreiding hiervan is zowel voor het festival als voor young professionals wenselijk. Dit gebeurt door:
Internationalisering van het festival
ZXZW wil het percentage buitenlandse artiesten en het percentage buitenlandse bezoekers stabiliseren. Het aantal mediapartners groeit. Vanaf 2009 programmeert jaarlijks een buitenlands festival een zaal van ZXZW 'In Residence'. Dit externe festival zal eigen artiesten en publiek meenemen. Voor ZXZW 2009 programmeert Venn Festival uit Bristol een week lang de Bat Cave in 013.
In deze uitbreiding wil ZXZW de komende jaren investeren. Dit is een langdurig en structureel proces. Dit betekent een verdieping, omdat er nieuwe doelgroepen moeten worden aangesproken die voorheen onbekend waren met het festival. Het opbouwen van deze publieksdoelgroepen zal naar verwachting enkele festivaledities duren. Deze programma's vormen binnen Nederland een meerwaarde omdat dit soort artiesten nauwelijks aan bod komt op Nederlandse festivals. Ze zullen een nieuw publiek op moeten zoeken. De context van ZXZW geeft de bezoeker de mogelijkheid om van deze ontwikkelingen een breder beeld van te krijgen en om hier dieper op in te gaan. Doelstellingen hierbij zijn:
______________________________________________________________________
Bijlage: Programma ZXZW festival 2009
Muziek
Weekendprogramma muziek
Van vrijdag tot en met zondag vindt een veelheid aan optredens van independent artiesten plaats in de Tilburgse binnenstad, verspreid over ongeveer 20 locaties. Van café tot kunstenaarsinitiatief, van popzaal tot openbare ruimte. Het weekendprogramma vormt het muzikale zwaartepunt van het festival en laat daarmee de enorme variatie in het veld van de independent cultuur zien. Zoals in het artistieke plan (zie bijlage) beschreven; hoe is de verhouding van de act tot het veld, het tijdsbeeld, en is er sprake van een mate van authenticiteit? Naast deze criteria heeft het een duidelijk signalerende functie; het laat vooruitstrevende ontwikkelingen binnen het muzikale veld van de independent cultuur zien.
Het programma schept een historisch, educatief kader, door een combinatie met acts die hebben gediend als inspirator of initiator van een bepaalde ontwikkeling en/of stijl die van invloed is op de hedendaagse vorm van de independent cultuur. Door deze combinatie van signalering en historisch kader, vormt het veelvuldige weekendprogramma een congruent geheel waarbinnen ontmoeting, samenwerking, diversiteit en identiteit centraal staan.
Generation Bass
ZXZW werkt als een hub tussen ontwikkelingen binnen de internationale underground, nationale (mainstream) media en een nieuw publiek. Muzikaal was het voorgaande jaren vooral gericht op bands die overdag en in de avonduren speelden. Voor dance, doorgaans in de nachtelijke uren, was weinig plek. Onderzoek in 2008 bewees dat het publiek hier echter wel behoefte aan heeft. Voor mensen van buiten Tilburg is het interessanter als er meer nachtelijke activiteiten plaats vinden. Tevens trekt dance een ander publiek, dat tot nu toe mogelijk minder affiniteit had met het festival. Voor ZXZW is dit een mogelijkheid om meer doelgroepen en personen met verschillende interesses en visies bij elkaar te brengen. Even belangrijk bij de keuze voor dit onderdeel is echter de inhoud ervan. In het programmaonderdeel Generation Bass komen verschillende moderne bastaardvormen van niet-Westerse muziek zoals Nu Cumbia, Kuduro, Reggaeton en Funk Carioca / Baile Funk aan bod. Een hele nieuwe generatie producers uit niet-Westerse landen is bezig deze inheemse en regionaal specifieke muziekvormen te mengen met Westerse genres als Dubstep, Grime, Drum & Bass en Electro. Deze stroming sluit op verschillende fronten aan bij de ontwikkeling van de independent cultuur; door zowel distributie, marketing als creatief (her)gebruik.
Deze nieuwe globale ontwikkeling wordt momenteel alleen nog gesignaleerd op enkele vooruitstrevende muziekblogs. ZXZW schuift deze ontwikkeling in Nederland naar de voorgrond ter signalering, stimulering en ontwikkeling van het genre, in combinatie met verkenning van nieuwe publieksgroepen en ontwikkeling van andere artiesten die hiermee in contact komen. ZXZW blijft investeren in vernieuwing en wil niet terug vallen op het vanzelfsprekende. Verrassing en vernieuwing moeten het centrale kenmerk blijven van het festival.
ZXZW trekt met haar eigen blog rond dit thema generationbass.com 1500 bezoekers per dag. Hiermee propagandeert het niet enkel de programmering op het festival, maar draagt het ook bij aan de ontwikkeling van de gehele scene.
Venn Festival In Residence
De samenwerking met het Noorse podium en collectief Bla beviel erg goed in 2008. Pers, publiek en artiesten werden verrast door bijzondere bands uit Noorwegen, die op hun beurt een stimulans en bevestiging kregen van hun artistieke koers. Voor 2009 wordt de samenwerking aangegaan met Venn Festival uit Bristol. De bands rondom Venn kenmerken zich door eigenzinnige aanpak, zij werken in verschillende genres en disciplines en werken vooral met een DIY werkhouding. Artiesten gerelateerd aan Venn zijn o.a.: A Hawk And A Hacksaw, Aufgehoben, Colleen, DJ/rupture, Efterklang en Hauschka. Een van de doelstellingen van dit festivalonderdeel is een evenwichtigere aandacht voor internationaal en lokaal aanbod binnen de programmering. Daarnaast brengt het internationale en nationale bezoekers samen. Dit programma waarborgt cutting edge programma dat lokale artiesten en publiek inspireert. Tevens stimuleert het de carrieres van de geprogrammeerde artiesten. Meestal is het hun eerste Nederlandse optreden.
Kraaklink
Kraaklink is een actuele invulling van het begrip kamermuziek. Binnen de serie brengen ZXZW en De Link hedendaagse gecomponeerde muziek in een kraakpand. Jonge muzikanten van maximaal 35 jaar oud voeren werk uit van jonge componisten niet ouder dan 40 jaar. Kraaklink creëert een nieuwe plek en een nieuw publiek voor nieuwe muziek. De setting is een kraakpand in het centrum van Tilburg. De bewoner stelt een week lang zijn woonkamer ter beschikking. De muzikant en / of de componist vertellen over hun werk. Na afloop drinken zij met de bezoekers nog een biertje. Dit festivalonderdeel stimuleert ontmoeting (door uitwisseling van ideeën en denkbeelden) en inspiratie (door culturele diversiteit en de verrijking in beeldvorming van andere kunstdisciplines). Zowel krakers als jonge componisten zoeken veelvuldig naar een podium. Daarom organiseerden ZXZW en De Link in 2007 de eerste editie van Kraaklink, met succes. In 2008 werd het programmaonderdeel herhaald, en wegens het enthousiasme van zowel de componisten, muzikanten, publiek als de gastheren, is besloten het onderdeel aan te houden voor de komende jaren.
New Weird Europe
De afgelopen jaren programmeerde ZXZW singer-songwriters. Gekeken naar de artistieke criteria van het festival, zit er echter weinig ontwikkeling in dit genre. Daarom wordt de komende jaren duidelijker gecureerd. New Weird Europe is een pijler van het muziekprogramma die hier de komende jaren bij aansluit. Vanuit de underground komen steeds meer interessante muzikanten bovendrijven die meer verwant zijn met het verschijnsel Outsider Art dan met de muziekhistorie. Deze ontwikkeling toont tevens veel overeenkomsten met de independent cultuur. De kenmerken van deze stroming in de beeldende kunst zijn volgens Jean Dubuffet, uitvinder en vervolmaker van deze term:
"...allerlei producties (tekeningen, schilderijen, haakwerken, gemodelleerde of gesculpteerde figuren, enz.) met een spontaan en inventief karakter, die zo weinig mogelijk afhankelijk waren van de gewone kunst of van culturele voorschriften en die voortkwamen van duistere personen, die vreemd waren aan de professionele artistieke milieus...".
Enkele voorbeelden van muzikanten waarvoor dit ook geldt: Jack de Rapper, Naomi, Harry Merry, Meeuw en Zim Zim Zim. Zij opereren buiten de gestelde kaders voor muziek en hoe deze te presenteren en vormen daarmee een volslagen nieuwe groep muzikanten die meer een verwantschap tonen met bijvoorbeeld het Dadaïsme en de Fluxus beweging. Het doel van dit onderdeel is vooral het signaleren en tonen van nieuwe ontwikkelingen binnen de independent cultuur. Het programma is erop gericht publiek en artiesten te inspireren om verder buiten de gebaande paden te treden met het werk dat zij maken.
Dans
Hedendaagse dans was in 2008 een waardevolle toevoeging aan het programma. Er was een goede combinatie tussen nieuwe en gevestigde performances, die qua thema en werkwijze samenhangen met de rest van het ZXZW programma. De komende jaren zet ZXZW het dansprogramma door; het helpt mee aan een grotere culturele diversiteit binnen de programmering, omdat het zorgt voor een evenwichtigere aandacht voor verschillende kunstdisciplines. Dit maakt de inhoud van het festival breder en makkelijker toegankelijk voor verschillende doelgroepen. Het trekt publiek dat normaal nooit naar hedendaagse dans gaat. Daarnaast trekt het dansstudenten die zich spiegelen aan de internationale avant garde. Hierbij gelden een aantal doelstellingen:
• Het dansprogramma kwalitatief bevorderen door deze ruimer te budgetteren.
• Het nog beter integreren in de rest van het festival om een context te kunnen tonen van deze voorstellingen in relatie met andere disciplines.
• En het dansprogramma kwantitatief bevorderen, door het uit te breiden naar de gehele festivalweek.
Beeldende kunst
Algemeen
ZXZW gaat een langere periode uittrekken om beeldende kunst op het festival te tonen en kunstenaars aan projecten te laten werken. De ervaring leert dat beeldende kunst een andere dynamiek kent dan andere kunstvormen op het festival. De traditionele ZXZW week was te kort om nieuw werk te creëren en ook nog eens te tonen. Daarom richt ZXZW zich vanaf 2009 op de hele maand september, waarvan in het derde weekend uiteindelijk de opening van het festival plaats vindt. Het beeldende kunstprogramma is er op gericht om kunstenaars aan het begin van hun beroepspraktijk te stimuleren en tot bloei te laten komen op ZXZW. Dit wordt onder andere bereikt door ze in contact te brengen en samen te laten werken met meer gevestigde kunstenaars. Hierna wordt verder uitgelegd hoe dit er per festivalonderdeel in de praktijk uitziet.
New Jacks
New Jacks is een overzicht van opkomende beeldende kunstenaars uit Brabant die zich specialiseren in 2D werk. Deze kunstenaars zijn minder dan 5 jaar geleden (of nog niet) afgestudeerd aan de kunstacademie, een grafische opleiding en hebben aantoonbare autonome kwaliteiten. Het overzicht zal bestaan uit minimaal 1 en maximaal 3 werken van ongeveer 15 deelnemende kunstenaars. Met hulp van projectpartners WEI, TAC, AVANS en NBKS wordt een selectie gemaakt van de meest interessante opkomende kunstenaars, die een kans wordt gegeven zich in dit programma te presenteren. Deze selectie gebeurt op de criteria genoemd in de artistieke visie (zie bijlage). Voor dit selectieproces zal ZXZW tevens input verwerven van Ad van Rosmalen, coördinator van kunstacademie St. Joost Den Bosch en St. Joost Breda. Als intuïtieve leidraad voor de werken wordt het concept ‘The Black Iron Prison’ aangeboden. Dit in het Discordianisme ontstane concept staat voor de mentale starheid van het moderne leven en de drang tot ontkenning van autoriteit bij het individu. Discordianisme is een geloof in de godin van de verwarring, Eris (in het Latijn Discordia genoemd).
Ontwikkelingen in het beeldende kunstenveld volgen elkaar in razend tempo op. In plaats van de focus te leggen op een paar gevestigde namen, laat dit project de brede ontwikkeling zien van een nieuwe lichting Brabantse kunstenaars. Qua beeldtaal breken zij regelmatig met academische wetten en komen tot nieuwe autonome inzichten. In de lastige ontwikkelingsperiode van afstuderen en net afgestudeerden is de kunstenaar op zoek naar een persoonlijke stem en aanpak. Dit project levert daar een bijdrage aan. Ook betrekt ZXZW met dit project een groep jonge kunstenaars bij het festival die voor een nieuwe impuls kunnen zorgen in het beeldende kunstenveld. Resultaten van New Jacks zijn te zien op het ZXZW festival gedurende de hele maand september, op een speciale website, op aan ZXZW gerelateerde web 2.0 toepassingen, en in een aan dit werk gewijde catalogus die ter beschikking wordt gesteld van kunstenaarsinitiatieven en galeries in Nederland.
Nitsch
Nitsch is het project rondom de Oostenrijkse kunstenaar Hermann Nitsch. Hij is een van de belangrijkste vertegenwoordigers van het zogenaamde 'Weens Aktionisme'. Eerst vergruisd, nu in bepaalde kringen bemind, maakt hij nog altijd controversieel werk en organiseert hij 'Orgie-Mysterie-Opvoeringen', die theater en beeldende kunst met oude offerrituelen en occulte tradities verbindt. De totale overgave is een van de centrale thema’s binnen zijn werk. Van 13 tot en met 20 september 2009 zijn er rond Nitsch exposities, performances, films, een masterclass en lezingen verspreid over diverse locaties in Tilburg. De door hem ontwikkelde totaalkunst inspireert een reeks hedendaagse kunstenaars; de golven rondom zijn werk ebben nog steeds door bij moderne performance kunstenaars, van danser Ivo Dimchev tot noise artiest Dr. Bibber en van beeldend kunstenaar Erik Tidemann tot Jean Louis Costes.
Enkele belangrijke onderdelen binnen dit programma zijn:
• Een tentoonstelling van het beeldende werk van Hermann Nitsch in Museum De Pont.
• Een Malerei performance door Hermann Nitsch. Deze performance grijpt terug op het offerritueel zoals dat in de oudheid werd uitgevoerd, en bevat het slachten van een levend dier of het gebruik van een vers geslacht dier om mee te schilderen en een rituele performance door acteurs en vrijwilligers.
• De muziek van Hermann Nitsch in de Heikese Kerk. Dirigent/saxofonist Andreas van Zoelen herarrangeert het werk van Nitsch voor de bezetting van Clazz Orchestra. Clazz bestaat uit studenten van Fontys Conservatorium (zowel klassiek als lichte muziek). Tevens geeft Hermann Nitsch samen met het Clazz Orchestra een performance op het orgel, zijn favoriete instrument, in deze kerk.
• Een presentatie van de geschriften en literatuur van Nitsch, waar bezoekers achtergrondinformatie krijgen over de kunstenaar, zijn concept en zijn manier van werken. Tevens ontstaat hier de mogelijkheid tot uitgebreide bestudering en vergelijking van zijn performances.
• Een filmprogramma over Aktionisme, van Aktionisten en ander werk gerelateerd aan dit onderwerp, gecureerd door Peter Taylor, filmprogrammeur van WORM.
• Een Hermann Nitsch Masterclass. ZXZW nodigt studenten van verschillende academies zoals AKI, Sandberg Instituut en Fontys Academie voor Beeldende Vorming uit voor een Masterclass. Het is een unieke kans voor deze studenten om hun werkwijze te bespreken met een van de belangrijkste grondleggers van de Europese performancekunst. De controverse rondom zijn werk en de werkhouding waarmee hij grenzen opzoekt binnen het 'toelaatbare' zijn onderwerpen die aan bod kunnen komen tijdens deze Masterclass.
• Foto’s van Aktionen en gerelateerde media in de Openbare Bibliotheek Tilburg.
• Kunstenaars die door Nitsch beïnvloed zijn. ZXZW programmeert artiesten die Nitsch noemen als invloed op hun werk en/of duidelijke overeenkomsten vertonen met werk van Nitsch binnen een van de disciplines waarin hij in werkt.
• Een discussiepanel in De NWE Vorst.
Whatbar
Whatbar is een samenwerking met het kunstenaarsinitiatief Whatspace (Koen Delaere, Bas van den Hurk en Olivier Nijs). Het brengt projecten op onverwachtse plekken in Nederland en in het buitenland, onder andere Van Abbe Museum Eindhoven, Mobile institute.org Brussel, Flatstation Amsterdam en De Player Rotterdam. Het gaat steeds om een avond die beeldende kunst mengt met performance art en muziek. Hiermee presenteert ZXZW zich op meerdere momenten in het jaar op meerdere locaties, om zo zichtbaarder te worden. Deelnemende kunstenaars zijn onder andere Peer van Dun, V/VM, Meldy Peaches, Dennis Tyfus en Jack de Rapper. In samenwerking met Whatspace wordt een bijzonder openingsmoment (door beeldend kunstenaar Vaast Colson) voor het festival georganiseerd. Doel hiervan is om direct contacten tussen kunstenaars uit verschillende disciplines te stimuleren en hen buiten een typische beeldende kunst setting te presenteren.
Zstock
De voortzetting van de geslaagde Zstock tentoonstelling in 2008. Poster art is een kunstvorm die de grens van het medium poster opzoekt, altijd balanceert tussen toegepaste en autonome kunst. In de VS heeft de emancipatie van de poster als kunstvorm al plaats gevonden, in Europa is het nog volop in ontwikkeling. Op Zstock (i.s.m. American Poster Institute, Reeperbahn Festival, SXSW) ontmoeten posterontwerpers uit de VS, Europa en lokale ontwerpers elkaar. De presentatievorm past uitstekend bij het geëxposeerde werk: gedeeltelijk expositie, gedeeltelijk markt. Voor 2009 wordt het project naar een hoger plan getild. Er wordt aandacht besteed aan educatie, netwerkvorming en presentatie / productie om dit festivalonderdeel verder te professionaliseren, en om de scene van de posterkunst binnen de beeldende kunstsector verder te ontwikkelen. Zo zal Mara Piccione (www.piccione.nl) een workshop zeefdruk geven voor studenten aan de Fontys Academie voor Beeldende Vorming en andere geïnteresseerden. Deze workshop is erop gericht de aandacht af te leiden van het moderne, grafische computerwerk naar het meer dynamische en haast ambachtelijke vorm van zeefdrukken, waar geen massa drukwerk bestaat. Daarnaast worden lokale en internationale kunstenaars gestimuleerd hun werk in een internationale context te gaan presenteren. Met deze reden wordt de expositie van Zstock tevens getoond op het Hamburgse Reeperbahn Festival van 24 tot 26 september.
Film op ZXZW
Peter Taylor, de filmprogrammeur van WORM, is zeer enthousiast om op ZXZW festival het filmprogramma te komen cureren. Door zijn ervaring en connecties met filmmakers is hij de uitgelezen persoon om een mix van independent, vooruitstrevende films aan te laten sluiten bij de rest van het beeldende kunstprogramma. Natuurlijk moet het filmprogramma ook op zichzelf kunnen staan. Door een thematische samenhang met de rest van het programma wordt een bredere context getoond en heeft het tevens een aandeel in de diversiteit binnen de programmering van het festival. Het brengt films in Tilburg die normaal niet in Tilburg te zien zijn. Doordat de inleiding plaats vindt door een Fontys docent zijn studenten betrokken bij het programma.
Bij dezen ontvangt u de doelstellingen plus programma plus begroting van ZXZW festival 2009, een community op het gebied van independent cultuur. Van 13 tot 20 september 2009 presenteert ZXZW 275 (inter)nationale kunstenaars, verspreid over meer dan 25 podia in de Tilburgse binnenstad. In totaal rekenen we op 37.000 bezoekers. Een uitgebreide omschrijving van het festival kunt u vinden in deze aanvraag en de bijlagen.
Naar onze mening zijn er tussen ZXZW en de aandachtsgebieden van VSBfonds een groot aantal verbindingen te leggen. Het festival stimuleert cutting edge ontmoetingen en verkenningen tussen zowel artiesten, publiek als partners. Door de omvang en diversiteit van het programma en door de diversificatie aan marketing vindt een versmelting van doelgroepen plaats. ZXZW koppelt kunstenaars aan het begin van hun beroepspraktijk met gevestigde artiesten. Het stimuleert samenwerking en toont dit aan een breed publiek. Daardoor schept het inzicht in de ontwikkelingen van independent cultuur. Dit wordt verder uitgewerkt in de bijlagen van deze aanvraag, bij het onderdeel 'Programma ZXZW festival 2009'. Naar onze mening tonen deze punten de meeste overeenkomsten met de thema's Ontmoeten en Inspireren van uw fonds. In deze aanvraag wordt aangegeven wat hierin het verschil is met voorgaande jaren.
Wij vragen u in het kader van het aandachtsgebied Kunst & Cultuur om een bijdrage van € 30.000,- voor de ontwikkeling van ZXZW 2009. Dit zou het festival een kwalitatieve stimulans gegeven. Mocht u vragen hebben, dan zullen we daar graag op ingaan. We hopen op een positieve ontvangst van dit voorstel.
Met vriendelijke groet,
Joost Heijthuijsen
______________________________________________________________________
Inleiding
ZXZW is een community op het gebied van independent culture. Het brengt kleinschalige cultuur op een grootschalige manier. Door het brengen van een grote hoeveelheid artiesten die normaal een klein publiek bereiken, wordt een groot publiek bereikt voor de gehele programmering van het festival. Voor dit zogenaamde Long Tail effect is het volume essentieel; het maakt dat verschillende (niche)doelgroepen in contact komen met elkaar, elkaar ontmoeten en denkbeelden en ervaringen uitwisselen. ZXZW brengt verschillende kunstdisciplines: beeldende kunst, muziek, dans en film. Hiermee trekt het bezoekers uit zowel hedendaagse dans als black metal, zowel uit de jazz als uit de beeldende kunst. Op welke manier bezoekers / doelgroepen en artiesten met elkaar in contact komen en elkaar ontmoeten, hoe zij ideeën uitwisselen, samenwerken en elkaar inspireren is te vinden bij 'Programma ZXZW festival 2009' in de bijlagen. Hieruit blijkt op welke manier de programmaonderdelen van ZXZW overeenkomen met de doelstellingen van VSBfonds.
Naast deze programmering is ZXZW ook digitaal actief. Niet alleen over zichzelf, maar ook over het umfeld. De blog Independent Culture trekt maandelijks 10.000 bezoekers, Generation Bass trekt er maandelijks 22.000 en www.kicksforfree.nl trekt 3.000 maandelijkse bezoekers. Met het Social Festival Model stelt ZXZW haar hele beleid ter beschikking aan gelijksoortige organisaties. Deze digitale gerichtheid zorgt voor participatie en inspiratie van bezoekers bij independent culture in de breedste zin van het woord.
Doel van ZXZW is de bevordering van Independent Culture, zowel door het festival als door de community. Deze bevordering vindt plaats door:
• Nieuw aanbod voor bestaand publiek
• Nieuw publiek voor bestaand aanbod
• De directe ontwikkeling van ZXZW in samenspraak met haar community
• Het ontwikkelen van culturele competenties van de bezoekers via een community
Op welke manier dit concreet gebeurt, is te vinden in de uitgebreide beschrijving van het festival in de bijlagen.
ZXZW is een snel groeiende organisatie. Uit de evaluatie van 2008 kwamen de volgende verbeterpunten naar voren: verdieping, verbinding en professionalisering. Deze drie punten zijn noodzakelijk voor de stabilisatie en ontwikkeling van het festival. De schaal van ZXZW is noodzakelijk voor de formule, maar brengt ook organisatorische knelpunten met zich mee. Vergeleken met 2008, richt ZXZW zich in 2009 op de volgende concrete doelstellingen (om deze aanvraag beknopt te houden zijn deze doelstellingen gedeeltelijk SMART uitgewerkt):
• Professionaliseren van de organisatie
• Artistieke verdieping
• Verbinding
• Stijging van de bezoekersaantallen
• Nauwer samenwerken met opleidingen
• Internationalisering van het festival
Professionalisering van de organisatie
• Op cruciale functies als marketing en financiën wil ZXZW werken met professionals. De organisatie streeft ernaar om in 2010 te werken volgens CAO Welzijn. In 2010 werkt ZXZW geheel volgens de Arbo-normen.
• In 2010 heeft ZXZW een goedkeurende accountantsverklaring, en de daarbij behorende functiescheidingen. Op dit moment werkt de organisatie met een samenstellingsverklaring van de boekhouder.
• De komende jaren bouwt ZXZW een reserve voor risico en vernieuwing op. ZXZW heeft een inventarisatie gemaakt van risico’s in de bedrijfsvoering, die samenhangen met het specifieke financieringssysteem. Enkele van deze risico's zijn het hoger uitvallen van salariskosten dan geraamd, kosten van aanpassingen in de organisatie, zoals verschuiving van activiteiten, kosten die voortvloeien uit nieuwe wet- en regelgeving voor het inzetten van arbeid (bijvoorbeeld nieuwe ARBO-normen). Het is wenselijk om de noodzakelijke reserve voor de organisatie van ZXZW planmatig op te bouwen. Dit betekent dat er een aantal jaren een percentage van 2 à 3 procent wordt toegevoegd aan de reserve.
• Een artistieke kwaliteitsimpuls. Die wordt gewaarborgd door een ruimer productie- en programmeringsbudget, een researchbudget, een fijnmaziger scoutingsapparaat dan voorheen en door het instellen van een artistiek redactiemodel.
Artistieke verdieping
Door de bovenstaande professionalisering, wil ZXZW inhoudelijk groeien. Ruimere productie- en programmeringsbudgetten en een fijnmaziger scoutingsapparaat waarborgen mede de kwaliteit van het festival. Dit zorgt voor meer evenwicht tussen de verscheidene kunstdisciplines en de bijbehorende doelgroepen. Disciplines als beeldende kunst en hedendaagse dans zijn immers relatief duurder dan popmuziek.
Door de veelheid van het programma was het overzicht voor de bezoeker in voorgaande jaren soms ver te zoeken. In 2009 wordt dit opgevangen door twaalf thema's centraal te stellen. Deze thema's zijn te vinden in de bijlagen van deze aanvraag, evenals de algemene artistieke criteria voor de programmering. Met deze thema's communiceert ZXZW helderder naar verschillende doelgroepen. Doordat deze thema's vaak dwars door genres en disciplines lopen, brengen ze ook een vermenging van de bijbehorende publieksgroepen met zich mee.
Verbinding
ZXZW is een community en betrekt hiermee verschillende (niche)doelgroepen. Het koppelt ze aan het festival en aan elkaar. Deze aanvraag is tot stand gekomen via ons open source businessmodel; het Social Festival Model. De community geeft input, zodat ons beleid telkens wordt aangescherpt door een frisse outsiders view. Al deze plannen en teksten zijn gelicenseerd onder Creative Commons. Hiermee geven wij iets terug aan de ontwikkeling aan de scene waar deze input vandaan komt. De ontwikkeling rondom het festival is tevens te vinden op het Social Festival Model: zxzw.wetpaint.com. Ook betrekt ZXZW onder andere mediapartners, culturele podia, opleidingen en vrijwilligers bij het festival. Investeren in de uitbreiding van de community van ZXZW betekent:
• Een groter en breder publiek kennis laten maken met (ontwikkelingen binnen) independent culture, zowel via programmering als marketing.
• Investeren in technische innovatie en de toepassing van sociale media als Twitter, Facebook, Last.fm. In de bijlagen is een uitgebreidere omschrijving te vinden van deze marketingdoelstelling. Deze aanpak heeft niet alleen betrekking op het ZXZW festival, maar ook op het Social Festival Model. Doelstelling hiervan is om het innovatieve karakter van ZXZW verder te ontwikkelen, om hiermee een meer leidende rol aan te nemen in nieuwe digitale marketingmethodes en -middelen voor festivals.
• Nauwe aansluiting bij gatekeepers naar een soortgelijk (internationaal) publiek. Dit betekent dat ZXZW investeert in specifieke marketing binnen verschillende niches, door persoonlijke communicatie met mensen die midden in deze nichedoelgroepen staan (denk aan personen met vooraanstaande blogs). Hierdoor wordt buzz gecreëerd binnen deze doelgroepen.
• Het aantrekken van een nieuwe doelgroep, namelijk een dancepubliek met behulp van het programma 'Generation Bass' (zie de bijlagen voor een uitgebreide beschrijving van het programma).
• Een stijging van het aantal vrijwilligers van 63 in 2008 naar 120 in 2009, door het aanstellen van een vrijwilligerscoördinator. Vrijwilligers zorgen voor positief draagvlak voor het festival.
Stijging van de bezoekersaantallen
De stabilisatie, professionalisering en artistieke verdieping van ZXZW hebben een positieve weerslag op de bezoekersaantallen. Hiermee wordt tevens het procesmatige kenmerk van dit geheel van doelstellingen duidelijk: met een stabiele organisatorische basis kan ZXZW professionaliseren en groeien naar een inhoudelijke, kwalitatieve en internationale positionering. Bij deze ambitie hoort ook het opzetten van een professionele publiciteits- en marketingafdeling en een stijging van het publiciteit- en marketingbudget. Enkel op deze manier kan het bezoekersaantal worden uitgebreid.
Nauwer samenwerken met opleidingen
Tijdens de festivalperiode doet ZXZW een beroep op stagemanagers, geluidstechnici en een veelheid aan vrijwilligers. Daarnaast heeft ZXZW sinds 2009 stagecontracten met opleidingen op verschillende niveaus zoals Herman Brood Academie (MBO), Fontys International Event, Music & Entertainment Studies (HBO) Fontys Kunsten (HBO) Avans Kunstopleidingen (HBO) en NHTV (HBO). Het geeft hier gastles, betrekt stagiaires etc.
Een uitbreiding hiervan is zowel voor het festival als voor young professionals wenselijk. Dit gebeurt door:
• Uitbesteden van marktonderzoeken aan opleidingen/studenten.
• Meer interne analyses door studenten.
• Gastlessen door directieleden van ZXZW over kunst & economie, organisatie en management, onder andere op de Herman Brood Academie in Utrecht.
• Meer jonge studerende musici en kunstenaars laten optreden op het festival.
• 50% korting voor alle studenten voor participerende opleidingen.
Internationalisering van het festival
ZXZW wil het percentage buitenlandse artiesten en het percentage buitenlandse bezoekers stabiliseren. Het aantal mediapartners groeit. Vanaf 2009 programmeert jaarlijks een buitenlands festival een zaal van ZXZW 'In Residence'. Dit externe festival zal eigen artiesten en publiek meenemen. Voor ZXZW 2009 programmeert Venn Festival uit Bristol een week lang de Bat Cave in 013.
In deze uitbreiding wil ZXZW de komende jaren investeren. Dit is een langdurig en structureel proces. Dit betekent een verdieping, omdat er nieuwe doelgroepen moeten worden aangesproken die voorheen onbekend waren met het festival. Het opbouwen van deze publieksdoelgroepen zal naar verwachting enkele festivaledities duren. Deze programma's vormen binnen Nederland een meerwaarde omdat dit soort artiesten nauwelijks aan bod komt op Nederlandse festivals. Ze zullen een nieuw publiek op moeten zoeken. De context van ZXZW geeft de bezoeker de mogelijkheid om van deze ontwikkelingen een breder beeld van te krijgen en om hier dieper op in te gaan. Doelstellingen hierbij zijn:
• Uitbreiden van gemiddeld bezoekersaantal in Bat Cave van 50 per dag in 2008 naar 85 per dag in 2009.
• Nauwe aansluiting bij soortgelijke internationale podiumkunstenorganisaties, qua visie, marketing, programmering en bezoekers.
• Nauwe aansluiting bij gatekeepers naar een soortgelijk publiek.
• Leidende rol aannemen in Nederland / Europa, op het gebied van vooruitstrevende internationale programmering binnen eerdergenoemde muziekstromingen.
______________________________________________________________________
Bijlage: Programma ZXZW festival 2009
Muziek
Weekendprogramma muziek
Van vrijdag tot en met zondag vindt een veelheid aan optredens van independent artiesten plaats in de Tilburgse binnenstad, verspreid over ongeveer 20 locaties. Van café tot kunstenaarsinitiatief, van popzaal tot openbare ruimte. Het weekendprogramma vormt het muzikale zwaartepunt van het festival en laat daarmee de enorme variatie in het veld van de independent cultuur zien. Zoals in het artistieke plan (zie bijlage) beschreven; hoe is de verhouding van de act tot het veld, het tijdsbeeld, en is er sprake van een mate van authenticiteit? Naast deze criteria heeft het een duidelijk signalerende functie; het laat vooruitstrevende ontwikkelingen binnen het muzikale veld van de independent cultuur zien.
Het programma schept een historisch, educatief kader, door een combinatie met acts die hebben gediend als inspirator of initiator van een bepaalde ontwikkeling en/of stijl die van invloed is op de hedendaagse vorm van de independent cultuur. Door deze combinatie van signalering en historisch kader, vormt het veelvuldige weekendprogramma een congruent geheel waarbinnen ontmoeting, samenwerking, diversiteit en identiteit centraal staan.
Generation Bass
ZXZW werkt als een hub tussen ontwikkelingen binnen de internationale underground, nationale (mainstream) media en een nieuw publiek. Muzikaal was het voorgaande jaren vooral gericht op bands die overdag en in de avonduren speelden. Voor dance, doorgaans in de nachtelijke uren, was weinig plek. Onderzoek in 2008 bewees dat het publiek hier echter wel behoefte aan heeft. Voor mensen van buiten Tilburg is het interessanter als er meer nachtelijke activiteiten plaats vinden. Tevens trekt dance een ander publiek, dat tot nu toe mogelijk minder affiniteit had met het festival. Voor ZXZW is dit een mogelijkheid om meer doelgroepen en personen met verschillende interesses en visies bij elkaar te brengen. Even belangrijk bij de keuze voor dit onderdeel is echter de inhoud ervan. In het programmaonderdeel Generation Bass komen verschillende moderne bastaardvormen van niet-Westerse muziek zoals Nu Cumbia, Kuduro, Reggaeton en Funk Carioca / Baile Funk aan bod. Een hele nieuwe generatie producers uit niet-Westerse landen is bezig deze inheemse en regionaal specifieke muziekvormen te mengen met Westerse genres als Dubstep, Grime, Drum & Bass en Electro. Deze stroming sluit op verschillende fronten aan bij de ontwikkeling van de independent cultuur; door zowel distributie, marketing als creatief (her)gebruik.
Deze nieuwe globale ontwikkeling wordt momenteel alleen nog gesignaleerd op enkele vooruitstrevende muziekblogs. ZXZW schuift deze ontwikkeling in Nederland naar de voorgrond ter signalering, stimulering en ontwikkeling van het genre, in combinatie met verkenning van nieuwe publieksgroepen en ontwikkeling van andere artiesten die hiermee in contact komen. ZXZW blijft investeren in vernieuwing en wil niet terug vallen op het vanzelfsprekende. Verrassing en vernieuwing moeten het centrale kenmerk blijven van het festival.
ZXZW trekt met haar eigen blog rond dit thema generationbass.com 1500 bezoekers per dag. Hiermee propagandeert het niet enkel de programmering op het festival, maar draagt het ook bij aan de ontwikkeling van de gehele scene.
Venn Festival In Residence
De samenwerking met het Noorse podium en collectief Bla beviel erg goed in 2008. Pers, publiek en artiesten werden verrast door bijzondere bands uit Noorwegen, die op hun beurt een stimulans en bevestiging kregen van hun artistieke koers. Voor 2009 wordt de samenwerking aangegaan met Venn Festival uit Bristol. De bands rondom Venn kenmerken zich door eigenzinnige aanpak, zij werken in verschillende genres en disciplines en werken vooral met een DIY werkhouding. Artiesten gerelateerd aan Venn zijn o.a.: A Hawk And A Hacksaw, Aufgehoben, Colleen, DJ/rupture, Efterklang en Hauschka. Een van de doelstellingen van dit festivalonderdeel is een evenwichtigere aandacht voor internationaal en lokaal aanbod binnen de programmering. Daarnaast brengt het internationale en nationale bezoekers samen. Dit programma waarborgt cutting edge programma dat lokale artiesten en publiek inspireert. Tevens stimuleert het de carrieres van de geprogrammeerde artiesten. Meestal is het hun eerste Nederlandse optreden.
Kraaklink
Kraaklink is een actuele invulling van het begrip kamermuziek. Binnen de serie brengen ZXZW en De Link hedendaagse gecomponeerde muziek in een kraakpand. Jonge muzikanten van maximaal 35 jaar oud voeren werk uit van jonge componisten niet ouder dan 40 jaar. Kraaklink creëert een nieuwe plek en een nieuw publiek voor nieuwe muziek. De setting is een kraakpand in het centrum van Tilburg. De bewoner stelt een week lang zijn woonkamer ter beschikking. De muzikant en / of de componist vertellen over hun werk. Na afloop drinken zij met de bezoekers nog een biertje. Dit festivalonderdeel stimuleert ontmoeting (door uitwisseling van ideeën en denkbeelden) en inspiratie (door culturele diversiteit en de verrijking in beeldvorming van andere kunstdisciplines). Zowel krakers als jonge componisten zoeken veelvuldig naar een podium. Daarom organiseerden ZXZW en De Link in 2007 de eerste editie van Kraaklink, met succes. In 2008 werd het programmaonderdeel herhaald, en wegens het enthousiasme van zowel de componisten, muzikanten, publiek als de gastheren, is besloten het onderdeel aan te houden voor de komende jaren.
New Weird Europe
De afgelopen jaren programmeerde ZXZW singer-songwriters. Gekeken naar de artistieke criteria van het festival, zit er echter weinig ontwikkeling in dit genre. Daarom wordt de komende jaren duidelijker gecureerd. New Weird Europe is een pijler van het muziekprogramma die hier de komende jaren bij aansluit. Vanuit de underground komen steeds meer interessante muzikanten bovendrijven die meer verwant zijn met het verschijnsel Outsider Art dan met de muziekhistorie. Deze ontwikkeling toont tevens veel overeenkomsten met de independent cultuur. De kenmerken van deze stroming in de beeldende kunst zijn volgens Jean Dubuffet, uitvinder en vervolmaker van deze term:
"...allerlei producties (tekeningen, schilderijen, haakwerken, gemodelleerde of gesculpteerde figuren, enz.) met een spontaan en inventief karakter, die zo weinig mogelijk afhankelijk waren van de gewone kunst of van culturele voorschriften en die voortkwamen van duistere personen, die vreemd waren aan de professionele artistieke milieus...".
Enkele voorbeelden van muzikanten waarvoor dit ook geldt: Jack de Rapper, Naomi, Harry Merry, Meeuw en Zim Zim Zim. Zij opereren buiten de gestelde kaders voor muziek en hoe deze te presenteren en vormen daarmee een volslagen nieuwe groep muzikanten die meer een verwantschap tonen met bijvoorbeeld het Dadaïsme en de Fluxus beweging. Het doel van dit onderdeel is vooral het signaleren en tonen van nieuwe ontwikkelingen binnen de independent cultuur. Het programma is erop gericht publiek en artiesten te inspireren om verder buiten de gebaande paden te treden met het werk dat zij maken.
Dans
Hedendaagse dans was in 2008 een waardevolle toevoeging aan het programma. Er was een goede combinatie tussen nieuwe en gevestigde performances, die qua thema en werkwijze samenhangen met de rest van het ZXZW programma. De komende jaren zet ZXZW het dansprogramma door; het helpt mee aan een grotere culturele diversiteit binnen de programmering, omdat het zorgt voor een evenwichtigere aandacht voor verschillende kunstdisciplines. Dit maakt de inhoud van het festival breder en makkelijker toegankelijk voor verschillende doelgroepen. Het trekt publiek dat normaal nooit naar hedendaagse dans gaat. Daarnaast trekt het dansstudenten die zich spiegelen aan de internationale avant garde. Hierbij gelden een aantal doelstellingen:
• Het dansprogramma kwalitatief bevorderen door deze ruimer te budgetteren.
• Het nog beter integreren in de rest van het festival om een context te kunnen tonen van deze voorstellingen in relatie met andere disciplines.
• En het dansprogramma kwantitatief bevorderen, door het uit te breiden naar de gehele festivalweek.
Beeldende kunst
Algemeen
ZXZW gaat een langere periode uittrekken om beeldende kunst op het festival te tonen en kunstenaars aan projecten te laten werken. De ervaring leert dat beeldende kunst een andere dynamiek kent dan andere kunstvormen op het festival. De traditionele ZXZW week was te kort om nieuw werk te creëren en ook nog eens te tonen. Daarom richt ZXZW zich vanaf 2009 op de hele maand september, waarvan in het derde weekend uiteindelijk de opening van het festival plaats vindt. Het beeldende kunstprogramma is er op gericht om kunstenaars aan het begin van hun beroepspraktijk te stimuleren en tot bloei te laten komen op ZXZW. Dit wordt onder andere bereikt door ze in contact te brengen en samen te laten werken met meer gevestigde kunstenaars. Hierna wordt verder uitgelegd hoe dit er per festivalonderdeel in de praktijk uitziet.
New Jacks
New Jacks is een overzicht van opkomende beeldende kunstenaars uit Brabant die zich specialiseren in 2D werk. Deze kunstenaars zijn minder dan 5 jaar geleden (of nog niet) afgestudeerd aan de kunstacademie, een grafische opleiding en hebben aantoonbare autonome kwaliteiten. Het overzicht zal bestaan uit minimaal 1 en maximaal 3 werken van ongeveer 15 deelnemende kunstenaars. Met hulp van projectpartners WEI, TAC, AVANS en NBKS wordt een selectie gemaakt van de meest interessante opkomende kunstenaars, die een kans wordt gegeven zich in dit programma te presenteren. Deze selectie gebeurt op de criteria genoemd in de artistieke visie (zie bijlage). Voor dit selectieproces zal ZXZW tevens input verwerven van Ad van Rosmalen, coördinator van kunstacademie St. Joost Den Bosch en St. Joost Breda. Als intuïtieve leidraad voor de werken wordt het concept ‘The Black Iron Prison’ aangeboden. Dit in het Discordianisme ontstane concept staat voor de mentale starheid van het moderne leven en de drang tot ontkenning van autoriteit bij het individu. Discordianisme is een geloof in de godin van de verwarring, Eris (in het Latijn Discordia genoemd).
Ontwikkelingen in het beeldende kunstenveld volgen elkaar in razend tempo op. In plaats van de focus te leggen op een paar gevestigde namen, laat dit project de brede ontwikkeling zien van een nieuwe lichting Brabantse kunstenaars. Qua beeldtaal breken zij regelmatig met academische wetten en komen tot nieuwe autonome inzichten. In de lastige ontwikkelingsperiode van afstuderen en net afgestudeerden is de kunstenaar op zoek naar een persoonlijke stem en aanpak. Dit project levert daar een bijdrage aan. Ook betrekt ZXZW met dit project een groep jonge kunstenaars bij het festival die voor een nieuwe impuls kunnen zorgen in het beeldende kunstenveld. Resultaten van New Jacks zijn te zien op het ZXZW festival gedurende de hele maand september, op een speciale website, op aan ZXZW gerelateerde web 2.0 toepassingen, en in een aan dit werk gewijde catalogus die ter beschikking wordt gesteld van kunstenaarsinitiatieven en galeries in Nederland.
Nitsch
Nitsch is het project rondom de Oostenrijkse kunstenaar Hermann Nitsch. Hij is een van de belangrijkste vertegenwoordigers van het zogenaamde 'Weens Aktionisme'. Eerst vergruisd, nu in bepaalde kringen bemind, maakt hij nog altijd controversieel werk en organiseert hij 'Orgie-Mysterie-Opvoeringen', die theater en beeldende kunst met oude offerrituelen en occulte tradities verbindt. De totale overgave is een van de centrale thema’s binnen zijn werk. Van 13 tot en met 20 september 2009 zijn er rond Nitsch exposities, performances, films, een masterclass en lezingen verspreid over diverse locaties in Tilburg. De door hem ontwikkelde totaalkunst inspireert een reeks hedendaagse kunstenaars; de golven rondom zijn werk ebben nog steeds door bij moderne performance kunstenaars, van danser Ivo Dimchev tot noise artiest Dr. Bibber en van beeldend kunstenaar Erik Tidemann tot Jean Louis Costes.
Enkele belangrijke onderdelen binnen dit programma zijn:
• Een tentoonstelling van het beeldende werk van Hermann Nitsch in Museum De Pont.
• Een Malerei performance door Hermann Nitsch. Deze performance grijpt terug op het offerritueel zoals dat in de oudheid werd uitgevoerd, en bevat het slachten van een levend dier of het gebruik van een vers geslacht dier om mee te schilderen en een rituele performance door acteurs en vrijwilligers.
• De muziek van Hermann Nitsch in de Heikese Kerk. Dirigent/saxofonist Andreas van Zoelen herarrangeert het werk van Nitsch voor de bezetting van Clazz Orchestra. Clazz bestaat uit studenten van Fontys Conservatorium (zowel klassiek als lichte muziek). Tevens geeft Hermann Nitsch samen met het Clazz Orchestra een performance op het orgel, zijn favoriete instrument, in deze kerk.
• Een presentatie van de geschriften en literatuur van Nitsch, waar bezoekers achtergrondinformatie krijgen over de kunstenaar, zijn concept en zijn manier van werken. Tevens ontstaat hier de mogelijkheid tot uitgebreide bestudering en vergelijking van zijn performances.
• Een filmprogramma over Aktionisme, van Aktionisten en ander werk gerelateerd aan dit onderwerp, gecureerd door Peter Taylor, filmprogrammeur van WORM.
• Een Hermann Nitsch Masterclass. ZXZW nodigt studenten van verschillende academies zoals AKI, Sandberg Instituut en Fontys Academie voor Beeldende Vorming uit voor een Masterclass. Het is een unieke kans voor deze studenten om hun werkwijze te bespreken met een van de belangrijkste grondleggers van de Europese performancekunst. De controverse rondom zijn werk en de werkhouding waarmee hij grenzen opzoekt binnen het 'toelaatbare' zijn onderwerpen die aan bod kunnen komen tijdens deze Masterclass.
• Foto’s van Aktionen en gerelateerde media in de Openbare Bibliotheek Tilburg.
• Kunstenaars die door Nitsch beïnvloed zijn. ZXZW programmeert artiesten die Nitsch noemen als invloed op hun werk en/of duidelijke overeenkomsten vertonen met werk van Nitsch binnen een van de disciplines waarin hij in werkt.
• Een discussiepanel in De NWE Vorst.
Whatbar
Whatbar is een samenwerking met het kunstenaarsinitiatief Whatspace (Koen Delaere, Bas van den Hurk en Olivier Nijs). Het brengt projecten op onverwachtse plekken in Nederland en in het buitenland, onder andere Van Abbe Museum Eindhoven, Mobile institute.org Brussel, Flatstation Amsterdam en De Player Rotterdam. Het gaat steeds om een avond die beeldende kunst mengt met performance art en muziek. Hiermee presenteert ZXZW zich op meerdere momenten in het jaar op meerdere locaties, om zo zichtbaarder te worden. Deelnemende kunstenaars zijn onder andere Peer van Dun, V/VM, Meldy Peaches, Dennis Tyfus en Jack de Rapper. In samenwerking met Whatspace wordt een bijzonder openingsmoment (door beeldend kunstenaar Vaast Colson) voor het festival georganiseerd. Doel hiervan is om direct contacten tussen kunstenaars uit verschillende disciplines te stimuleren en hen buiten een typische beeldende kunst setting te presenteren.
Zstock
De voortzetting van de geslaagde Zstock tentoonstelling in 2008. Poster art is een kunstvorm die de grens van het medium poster opzoekt, altijd balanceert tussen toegepaste en autonome kunst. In de VS heeft de emancipatie van de poster als kunstvorm al plaats gevonden, in Europa is het nog volop in ontwikkeling. Op Zstock (i.s.m. American Poster Institute, Reeperbahn Festival, SXSW) ontmoeten posterontwerpers uit de VS, Europa en lokale ontwerpers elkaar. De presentatievorm past uitstekend bij het geëxposeerde werk: gedeeltelijk expositie, gedeeltelijk markt. Voor 2009 wordt het project naar een hoger plan getild. Er wordt aandacht besteed aan educatie, netwerkvorming en presentatie / productie om dit festivalonderdeel verder te professionaliseren, en om de scene van de posterkunst binnen de beeldende kunstsector verder te ontwikkelen. Zo zal Mara Piccione (www.piccione.nl) een workshop zeefdruk geven voor studenten aan de Fontys Academie voor Beeldende Vorming en andere geïnteresseerden. Deze workshop is erop gericht de aandacht af te leiden van het moderne, grafische computerwerk naar het meer dynamische en haast ambachtelijke vorm van zeefdrukken, waar geen massa drukwerk bestaat. Daarnaast worden lokale en internationale kunstenaars gestimuleerd hun werk in een internationale context te gaan presenteren. Met deze reden wordt de expositie van Zstock tevens getoond op het Hamburgse Reeperbahn Festival van 24 tot 26 september.
Film op ZXZW
Peter Taylor, de filmprogrammeur van WORM, is zeer enthousiast om op ZXZW festival het filmprogramma te komen cureren. Door zijn ervaring en connecties met filmmakers is hij de uitgelezen persoon om een mix van independent, vooruitstrevende films aan te laten sluiten bij de rest van het beeldende kunstprogramma. Natuurlijk moet het filmprogramma ook op zichzelf kunnen staan. Door een thematische samenhang met de rest van het programma wordt een bredere context getoond en heeft het tevens een aandeel in de diversiteit binnen de programmering van het festival. Het brengt films in Tilburg die normaal niet in Tilburg te zien zijn. Doordat de inleiding plaats vindt door een Fontys docent zijn studenten betrokken bij het programma.
