Voor de editie 2008 realiseerde ZXZW weer een aantal producties, hieronder vind u meer informatie per onderdeel en een beschouwing hoe een en ander werkte op het festival met betrekking tot publiek en deelnemers.

BEELDENDE KUNST:

PSYCHOGEOGRAFIE
Psychogeografie is het onderzoek van het dagelijkse leven in de stad door middel van artistieke, technologische en sociale ingrepen. Het werk wordt gemaakt door kunstenaars, geeks of activisten die de omgeving onderzoeken. Thema’s zijn de relatie tussen publieke en private ruimte, de invloed van nieuwe digitale technologie als Google maps en Flickr op ons kijken, en het modificeren van een stedelijke omgeving in een tijdperk van schreeuwende billboards en angelloze graffiti. De tactiek is de ingreep. Het resultaat is een mash up van bestaande en nieuwe media als fotografie, breien, de stadswandeling en het landschap.

Voor het Psychogeografie programma werd gewerkt met Khris Soden uit Portland, Jacqueline Steck uit New York en Knitta, een breicollectief in Houston. Khris gaf elke dag van de festivalweek rondleidingen in Tilburg, waarbij hij het uitzicht beschreef van die overlappende plek in de stad Portland. Door met gesproken woord een nieuwe ervaring te scheppen, hield dit project het midden tussen conceptuele kunst en ingrepen in de openbare ruimte. Het was voor ons erg moeilijk om mensen hier enthousiast voor te krijgen en zijn tours waren dan ook lang niet altijd vol. Maar slechts een enkele tour ging wegens geen belangstelling niet door. De rondleiding door Tilburg in Portland, een co-productie met het Time Based Arts Festival was wel ook publicitair een succes. Of zoals The Oregonian schreef: "Tilburg is so cool you can even get a degree in Rock n’Roll at one of the local art universities."

Jacqueline Steck specialiseerdspecialiseert zich in 'Tiny Accidents', waarbij miniatuur autootjes en poppetjes de meest gruwelijke ongelukken meemaken midden in Tilburg. Zij legt deze ongelukken vast op foto en op haar website, waar een vaste schare bezoekers kennis kon maken met de levensgevaarlijke straten van Tilburg. Enkele van haar 'ongelukken' werden met onderliggende plavuis en al gestolen, en bevinden zich vermoedelijk nog steeds in de stad.

Knitta zijn een breiende broer en zus uit Houston die in willekeurige steden ter wereld lantarenpalen, hekjes, standbeelden, auto antennes en andere urbane objecten voorzien van een kleurig jasje. Ook in Tilburg was de Korte Heuvel even een brei oase met ingepakte bomen, lantarenpalen en een groot breiwerk om een hek op de hoek Korte Heuvel en Tivolistraat. Toevallige passentenpassanten keken even vreemd op, maar bleken ook bijzonder gecharmeerd van deze kleurige ingreep op de openbare ruimte.

SVART KUNSTYKKE
Svart Kunstykke (Black Art / Zwarte Kunst) is een verzameling beeldend materiaal afkomstig uit een specifieke subcultuur, Black Metal. Het occulte heeft altijd een aantrekkingskracht gehad op kunstenaars en sinds de jaren ’80 heeft deze variant op metal zich daar zelfs specifiek op gericht. De esthetiek van kunst wordt totaal genegeerd en juist imperfectie wordt geaccentueerd. Over- of onderbelichte foto’s en daarvan gedestilleerde kunst speelt een grote rol. Ook hoeft de functionaliteit en leesbaarheid van grafische elementen en letters geen rol te spelen. Het gaat vooral om het overdragen van een specifiek gevoel van onbehagen.

PETER BESTE
Amerikaanse fotograaf Peter Beste liet een belangrijk deel van zijn werk zien in de expositie 'True Norwegian Black Metal'. Bij de opening was de hele expositieruimte bevolkt met hardrockers en andere langharige en lederen jackers dragende geïnteresseerden, in de dagen daarna was het lang zo druk niet meer. De expo had wel een vrij gestage stroom bezoekers, maar het lukte ons niet metalheads van buiten Brabant deze kant op te krijgen.

ERIK SMITH
De uit Berlijn afkomstige kunstenaar Erik Smith bouwde een toverlantaarn van zeer groot formaat, waarmee hij een scene uit de film 'The Shining' recreërde en die met een beveiligingscamera en beamer weer in een andere ruimte projecteerde. Het resultaat was verbluffend. Een licht stroboscopisch aandoende reeks bewegende beelden waarbij de toeschouwer in een trance gebracht kon worden door de omvang van het werk en de korrelige kwaliteit. Helaas zagen veel te weinig mensen dit werk. De lokatie,locatie, Ruimte X, was perfect geschikt voor dit werk, maar het sneeuwde gedeeltelijk onder in ons immense aanbod en misschien lag deze lokatielocatie ook te ver buiten de looprichting voor het weekendpubliek?

In museum voor geschreven communicatie Scryption waren 6 tekeningen en een video te zien van Erik Smith, onderdelen uit zijn eerdere expositie "The Death of Jamie Lee Bryars", die te zien was bij De Appel te Amsterdam. Vanwege de enigszins verplichte bezoeken van scholen aan dit museum waren er nogal wat bezoekers geregistreerd, maar wel allemaal in een vrij jonge doelgroep.

MICHIEL EIKENAAR & MANUEL TINNEMANS
Kunstenaars Michiel Eikenaar en Manuel Tinnemans werken vooral binnen het genre black metal. Zij maken hoezen, posters, shirtdesigns voor bands en laten hun academische achtergrond schieten ten faveure van anti esthetiek zoals die gebruikelijk is in hun beeldtaal. Hoog contrast of juist heel laag contrast kopietjes met onleesbare logo's en onduidelijke occulte verwijzingen. Samen werkten zij aan een muurschildering/tekening in De Verschijning, die echter maar moeizaam tot stand kwam. De wereld van planning, tijdsdruk en afspraken blijkt niet altijd overeen te komen met de wereld van de black metal kunstenaars, die gewend zijn lang op details te werken en in kleine formaten werken. Michiel Eikenaar was uiteindelijk wel tevreden over zijn bijdrage en kreeg ook bijzonder goede reacties van bezoekers.

Ook leverden zij, samen met Gijs Deddens, de kunstwerken aan die tentoongesteld werden in Virginarty, een kleine, nieuwe galerie. Hier was behoorlijke publieks interesse voor, maar de lokatielocatie is eigenlijk net iets te klein om afstand tot (groter) werk te kunnen nemen. Ook was de keuze om hier drie kunstenaars te laten zien misschien niet de juiste. Met iets minder werk en iets meer aandacht was de kwaliteit van het gebodene waarschijnlijk hoger geworden.

GIJS DEDDENS
De Groningse kunstenaar Gijs Deddens werkte een week lang in vertoningsruimte Argument aan enkele grote, ruimtevullende tekeningen. Eerst was het de bedoeling deze rechtstreeks op de muur te tekenen, maar de kunstenaar zelf koos ervoor om toch op papier te gaan werken, zodat hij ook zijn voortraject kon laten zien. Tijdens het festival was de belangstelling voor het werk niet erg groot, maar bij de finnisagefinissage een week later bleken toch nogal wat mensen het werk te hebben gezien, mede door de vaste bezoekers van Argument. Het bleek hier toch ook weer moeilijk de doelgroep te interesseren voor beeldende kunst. ook vinden kunstenaars en lokatieslocaties de werk en toonperiode eigenlijk te kort, iets wat we voor volgend jaar zeker gaan bekijken.

SUN RA ARKESTRA
The Embassy of the Living Sun Ra was de manifestatie rond het erfgoed van de componist, beeldend kunstenaar en denker Sun Ra. Gedurende het festival waren er optredens van het Sun Ra Arkestra, lezingen, masterclasses en exposities. Heel Tilburg stond een week in het teken van de exentriekeexcentrieke en kleurrijke jazz legende Sun Ra. Het was de eerste keer dat zijn werk in de volledige breedte op een grootschalige manier wordt getoond.

ARKESTRA IN RESIDENCE
Het 14 koppige Sun Ra Arkestra vond een nieuw thuis in jazzpodium Paradox voor een week en speelde elke avond werk uit een andere periode van de groep's dik 50-jarige bestaan. Natuurlijk waren er mensen die even een kijkje kwamen nemen gedurende de week, maar minstendminstens de helft van het publiek was er ook gewoon elke dag om alletwee (!) de sets te horen. De in kleurrijke, zelfgemaakte outfits gestoken bandleden genoten zichtbaar van de aandacht en de kans om al dat oude werk, waar het Arkestra tegenwoordig niet meer aan toe komt, nog eens te spelen.

FREEJAZZ FREAKOUT
Dit onderdeel was echt gericht op de muzikanten die al op het festival speelden en lokale jazzmuzikanten. Zij kregen de kans om samen met de leden van het Sun Ra Arkestra een jamsessie te doen op een mooie locatie (studiozaal van Theaters Tilburg). In een tijdsbestek van 3/4 uur werden de uitersten verkend van blues, jazz en improvisatie. De lokale jazzmuzikanten lieten het hierbij een beetje afweten, maar het resultaat was een mooi samenspel van muzikanten die de kans kregen met hun helden te spelen en te jammen.

WORKSHOP
Kennis delen is een belangrijk onderdeel van de ontwikkeling van een lokale 'scene' en dus was aan het Arkestra gevraagd een middag vrij te maken voor een workshope,workshop, toegankelijk voor studenten aan het Tilburgse Conservatorium. In Paradox werden de fijne kneepjes van freejazz en instrumentbeheersing door het Arkestra (samen toch meer dan 500 jaar ervaring...) overgebracht aan de geinteresseerden.geïnteresseerden. De zaal zat dan ook ramvol en het werd een erg leerzame middag met ook ruimte voor humoristische anekdotes en verhalen over Sun Ra zelf.

CLAZZ ORCHESTRA
Onder de leiding van Andreas van Zoelen brengt het Clazz Orchestra studenten van het Conservatorium samen die steeds werk van een andere componist ontleden, uitpluizen en herarrangeren. Dit keer was het werk van Sun Ra aan de beurt en het resultaat was erg goed. Arkestra leider Marshall Allen en de andere leden waren zeer onder de indruk van de nieuwe arrangementen die de studenten maakten van het materiaal dat zij soms al 30 jaar spelen en de uitvoering van het materiaal werd druk bezocht.

THE WISDOM
In de Openbare Bibliotheek Tilburg werd een tentoonstelling ingericht door curator John Corbett, het betrof hier materiaal dat gered was uit het oude huis van Sun Ra na zijn dood en bijna op de vuilstort terecht kwam. tekeningen, geschriften, orginele hoezen en kattebelletjes van de meester zelf waren te zien en boden een dieper inzicht in het denk en werkproces van Sun Ra. Aangezien hij in de beginjaren bijna zelf alles deed, behalve het daadwerkelijke drukken van platen, was er een uitstekend overzicht te zien van alle facetten die het muzikantschap met zich meebrengt. Deze tentoonstelling was natuurlijk een makkelijk instapbare mogelijkheid voor de leek om kennis te maken met Sun Ra, en werd uiteindelijk ook goed bezocht. Corbett opende de tentoonstelling ook nog met een korte lezing en Tilburgse muzikant Staplerfahrer maakte ter plekke een live remix van oud Sun Ra werk.

Op zaterdag waren er twee Sun Ra films te zien in de Filmfoyer. Op groot scherm en in uitstekende condities werden Space is the Place en a Joyful Noise getoond. de kleine zaal was goed gevuld en aansluitend was er ook nog een lezing van de Amerikaanse Afro Futurist-coiner en Antropoloog Mark Dery. Hij ging dieper in op de overeenkomsten tussen ontsnapping, ontheemding van Afro Amerikanen en de science fiction inslag van Sun Ra's werk. Een interessante bijeenkomst waar volop werd gediscussieerd tot sluitingstijd door kenners, fans en toevallige festivalgangers. De lezing van Mark Dery is te vinden in de bijlage.

BLA IN RESIDENCE / NORWEGIAN INVASION BLA is de grootste independent club voor hedendaagse livemuziek en gerelateerd geluid in Scandinavië. Het is een professionele zaal voor ongeveer 300 man, die openstaat voor nieuwe opkomende acts uit Noorwegen zelf en internationale bands die in de underground voor interesse zorgen. BLA is ook een broedplaats waar mensen van bijvoorbeeld Myspace Noorwegen werken, die de belangrijkste club avonden in bepaalde genres heeft voor het land (Shari Vari’s new disco avond is bijvoorbeeld een leidende factor voor de wereldwijde cosmic disco beweging), ze heeft een eigen boekingskantoor: Tinnitus Booking Agency, en een eigen platenlabel in de vorm van BP Records.

Gedurende de ZXZW week was er een samenwerking aangegaan met Bla. Samen met de programmeur van Bla, Sten Ove Toft, waren er bands en dj's geboekt die een goed beeld gaven van de uitzonderlijke scene die zich op die plek ontwikkeld. Sten had een longlist gemaakt, waaruit de programmeurs van ZXZW weer een kortere lijst destilleerden, vervolgens speelde de beschikbaarheid en prijs van de bands natuurlijk een rol. Een dwarsdoorsnede wat betreft genres, maar met een zelfde insteek qua werkhouding. Bands die zich al regelmatig op de internationale podia vertonen, zoals Shining, Monolithic en dj Bjorn Torske werden afgewisseld met nieuwe names als Puma, Svarte Greiner en Arabrot. Elke avond was de Batcave van 013 goed gevuld met om en nabij de 100 bezoekers per dag.

Music Export Norway was ook partner in dit project en was zelf ook ter plekke om de optredens, het festival en lokatieslocaties te bekijken en deel te nemen aan de netwerk meeting met andere internationale partijen op de zaterdag van het slotweekend. Diverse bands hielden meteen nieuwe boekingen over aan dit project en er werden samenwerkingsverbanden opgestart tussen Nederlandse en Noorse artiesten.

Voor het eerst werd er dit jaar met projectleiders gewerkt bij ZXZW, waarbij we meteen merkten dat het niveauverschil tussen de projectleiders hoog was, maar ook het verschil in tijdsbesteding. Voor komende jaren moet hier beter op gelet en op geselecteerd worden. De ideale sitautiesituatie zou toch zijn dat er mensen ingehuurd kunnen worden om deze rol op zich te nemen, mensen die de ervaring en expertise hebben om zelfstandig eventuele problemen op te lossen. Het contact tussen projectleiders en kunstenaars/muzikanten was echter louter positief te noemen.